دی اریتور چیست؟ | نقش Deaerator در افزایش عمر دیگ بخار
دیاریتور چیست و چه نقشی در سیستم دیگ بخار دارد؟
در سیستمهای تولید بخار صنعتی، کیفیت آب تغذیه یکی از مهمترین عوامل در عملکرد صحیح و افزایش طول عمر تجهیزات محسوب میشود. آب مورد استفاده در دیگ بخار معمولاً حاوی گازهای محلول مانند اکسیژن و دیاکسید کربن است که میتوانند باعث خوردگی شدید در بدنه بویلر، لولهها و سایر تجهیزات شوند. برای جلوگیری از این مشکل از تجهیزی به نام دیاریتور (Deaerator) استفاده میشود. دیاریتور با حذف گازهای محلول از آب، نقش مهمی در افزایش عمر دیگ بخار و بهبود راندمان سیستم بخار دارد.
دیاریتور چیست؟
دیاریتور یکی از تجهیزات مهم در سیستم آب تغذیه بویلر است که برای حذف گازهای محلول در آب، بهویژه اکسیژن و دیاکسید کربن طراحی شده است. وجود این گازها در آب میتواند باعث خوردگی در تجهیزات فلزی سیستم بخار شود و در بلندمدت آسیبهای جدی به دیگ بخار وارد کند.
این دستگاه معمولاً قبل از پمپ تغذیه بویلر در مسیر آب قرار میگیرد و با استفاده از بخار، دمای آب را افزایش داده و گازهای محلول را از آن جدا میکند. در نتیجه، آبی که وارد دیگ بخار میشود تقریباً عاری از اکسیژن و سایر گازهای مخرب است.
استفاده از دیاریتور در بسیاری از صنایع مانند صنایع غذایی، پتروشیمی، نیروگاهها، بیمارستانها و کارخانههای تولیدی که از دیگ بخار صنعتی استفاده میکنند، امری ضروری محسوب میشود.
چرا حذف اکسیژن از آب بویلر اهمیت دارد؟
اکسیژن محلول در آب یکی از اصلیترین عوامل ایجاد خوردگی در سیستمهای بخار است. زمانی که اکسیژن وارد بویلر یا لولههای انتقال بخار میشود، با فلز واکنش داده و باعث ایجاد خوردگی اکسیژنی میشود.
این نوع خوردگی معمولاً به صورت حفرههای کوچک در سطح فلز ظاهر میشود که به مرور زمان عمیقتر شده و میتواند باعث سوراخ شدن لولهها یا بدنه دیگ بخار شود. در صورت ادامه این روند، احتمال نشتی، کاهش راندمان سیستم و حتی از کار افتادن بویلر وجود دارد.
به همین دلیل در طراحی سیستمهای بویلر، حذف اکسیژن از آب تغذیه یک اقدام بسیار مهم محسوب میشود و دیاریتور دقیقاً برای انجام همین وظیفه طراحی شده است.
نحوه عملکرد دیاریتور در سیستم دیگ بخار
عملکرد دیاریتور بر اساس کاهش حلالیت گازها در دمای بالا انجام میشود. زمانی که دمای آب افزایش پیدا میکند، گازهای محلول مانند اکسیژن و دیاکسید کربن از آب جدا میشوند.
در این دستگاه، آب ورودی ابتدا از طریق نازلهای پاششی یا سینیهای مخصوص وارد محفظه دیاریتور میشود. سپس بخار با آب تماس مستقیم پیدا میکند و دمای آب به نزدیکی نقطه جوش میرسد. در این شرایط، گازهای محلول از آب جدا شده و از طریق وِنت بالای دستگاه خارج میشوند.
آب بدون گاز در قسمت مخزن دیاریتور ذخیره میشود و سپس توسط پمپهای تغذیه به سمت دیگ بخار ارسال میگردد. این فرآیند باعث میشود آب ورودی به بویلر کیفیت بسیار بهتری داشته باشد و خطر خوردگی به حداقل برسد.
انواع دیاریتور در سیستمهای بخار
دیاریتورها بر اساس نوع طراحی و عملکرد به چند دسته مختلف تقسیم میشوند که مهمترین آنها عبارتند از:
دیاریتور سینیدار (Tray Type Deaerator)
در این نوع دیاریتور، آب از روی چندین سینی عبور میکند و در تماس با بخار قرار میگیرد. این سینیها باعث افزایش سطح تماس آب و بخار شده و فرآیند حذف گازها را بهبود میدهند.
دیاریتور پاششی (Spray Type Deaerator)
در این مدل، آب از طریق نازلهای مخصوص به صورت پاششی وارد محفظه میشود. قطرات ریز آب سطح تماس بیشتری با بخار پیدا میکنند و گازهای محلول سریعتر از آب جدا میشوند.
انتخاب نوع دیاریتور به عواملی مانند ظرفیت بویلر، فشار کاری سیستم و شرایط بهرهبرداری بستگی دارد.
مزایای استفاده از دیاریتور در سیستم بویلر
استفاده از دیاریتور در سیستمهای بخار صنعتی مزایای متعددی دارد که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاهش خوردگی در دیگ بخار و لولهها
- افزایش عمر مفید تجهیزات بویلر
- کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری
- بهبود راندمان سیستم بخار
- کاهش مصرف مواد شیمیایی در تصفیه آب
همچنین آب خروجی از دیاریتور معمولاً دمای بالاتری دارد. این موضوع باعث میشود انرژی کمتری برای تبدیل آب به بخار در دیگ مصرف شود و در نتیجه مصرف سوخت کاهش یابد.
نقش دیاریتور در افزایش عمر دیگ بخار
یکی از مهمترین مزایای دیاریتور، افزایش عمر مفید دیگ بخار است. حذف اکسیژن و گازهای محلول از آب باعث میشود واکنشهای خوردگی در داخل بویلر به حداقل برسند. در نتیجه قطعات داخلی دیگ بخار دیرتر دچار آسیب میشوند.
کاهش خوردگی همچنین باعث میشود ذرات فلزی و رسوبات کمتری در سیستم ایجاد شود. این موضوع علاوه بر حفظ راندمان حرارتی بویلر، از خرابی تجهیزات جانبی مانند پمپها و شیرآلات نیز جلوگیری میکند.
به همین دلیل در بسیاری از سیستمهای بخار صنعتی، دیاریتور به عنوان یکی از تجهیزات ضروری در کنار دیگ بخار نصب میشود.
دی اریتور در چه صنایعی استفاده میشود؟
- صنایع غذایی
- پتروشیمی
- نساجی
- نیروگاهها
- بیمارستانها
محل نصب دی اریتور در سیستم بویلر
- بعد از مخزن کندانس
- قبل از پمپ تغذیه
- قبل از ورود آب به بویلر
جمعبندی
دیاریتور یکی از تجهیزات مهم در سیستمهای تولید بخار است که وظیفه حذف گازهای محلول مانند اکسیژن و دیاکسید کربن را از آب بر عهده دارد. استفاده از این دستگاه باعث کاهش خوردگی در تجهیزات، افزایش عمر دیگ بخار و بهبود راندمان سیستم بخار میشود.
در صنایع مختلف که از دیگ بخار استفاده میکنند، انتخاب و نصب یک دیاریتور مناسب میتواند نقش بسیار مهمی در عملکرد ایمن، اقتصادی و پایدار سیستم بویلر داشته باشد.